Waarom accepteren we bij belangrijke besluiten verrassingen die we vooraf hadden kunnen zien aankomen? Dat is een vraag die ik mij als risicomanager vaak stel.
Beeld: © EMMA / EMMA
Ivar Gruwel: ‘Dagelijks worden er belangrijke besluiten genomen door experts met de beste bedoelingen, en toch worden we voortdurend verrast.’
Vraag een willekeurige hardloper (zoals ik) naar een rondje van tien kilometer en binnen een minuut gaat het over schoenen, voeding, weersvoorspellingen en hartslagzones. We denken overal van tevoren over na.
Niet omdat we bang zijn om te lopen. Integendeel. We doen het juist omdat we willen lopen. We willen genieten van de ronde, een persoonlijk record lopen of simpelweg voldaan thuiskomen. Daarom kijken we vooraf naar wat ons onderweg in de weg kan zitten.
Dat vind ik eigenlijk heel logisch. Wat ik niet begrijp: waarom doen we dit binnen de overheid niet? Dagelijks worden er belangrijke besluiten genomen over projecten, dienstverlening, inwoners, investeringen en beleid. Vaak met de beste bedoelingen en door mensen met expertise.
En toch worden we voortdurend verrast.
Een project blijkt ingewikkelder dan gedacht. Een afhankelijkheid is over het hoofd gezien. Een aanname blijkt niet te kloppen. Een stakeholder reageert anders dan verwacht. De planning loopt uit en iedereen vraagt zich af hoe dat heeft kunnen gebeuren.
Terwijl de signalen er vaak al waren.
‘Wat mij fascineert aan risicomanagement, is niet het risico zelf, maar de mogelijkheid om betere beslissingen te nemen’
Dat is precies waarom ik zo enthousiast word van risicomanagement. Niet vanwege de lijsten met risico’s. Niet vanwege de kleuren rood, oranje en groen. En zeker niet vanwege de spreadsheets.
Wat mij fascineert aan risicomanagement, is niet het risico zelf. Het is het gesprek ervoor. Het moment waarop aannames zichtbaar worden, verschillen van inzicht boven tafel komen en mogelijke obstakels een naam krijgen. Niet om een beslissing tegen te houden, maar juist om deze sterker te maken.
Je kent de mogelijke obstakels. Je kent de scenario's. Je weet waar en wanneer het spannend wordt. En als er iets misgaat, is het geen verrassing meer, maar een afgewogen risico dat bewust genomen is. Hoe fijn is dat!
Misschien is dat wel de reden dat ik zoveel plezier haal uit risicomanagement. Het voelt voor mij hetzelfde als de voorbereiding op een lange duurloop. Je kunt de wind niet veranderen. Je kunt de temperatuur niet bepalen. Je kunt niet voorkomen dat het onderweg zwaar wordt.
Maar je kunt wel vóór de start nadenken.