Elke gemeente heeft te maken met kwetsbare inwoners die op afstand staan van de samenleving en de arbeidsmarkt. We willen dat ook deze inwoners weer mee kunnen doen en de regie kunnen voeren over hun eigen leven. Dit gaat verder dan arbeidsparticipatie. Het gaat ook om het kunnen deelnemen aan de maatschappij. Met de juiste ondersteuning en begeleiding kunnen mensen zelf grip op hun leven krijgen.
Met dit idee hebben de gemeenten Helmond, Leiden en Tilburg pilotprojecten opgezet om inwoners beter te kunnen ondersteunen. De gemeenten presenteren hun projecten in onderstaande filmpjes:
Gemeente Helmond: Het ondersteuningsplan
Gemeente Leiden: Buurt OntmoetingsPlek
Gemeente Tilburg: Doe Mee in Tilburg
De 3 projecten zijn onderzocht en beschreven in de rapportage ‘Persoonlijke begeleiding in de bijstand’. U kunt deze rapportage vinden op deze website.
Deze infographic gaat over de resultaten van drie pilots in Tilburg, Leiden en Helmond, op het gebied van persoonlijke begeleiding in de bijstand.
Wat kenmerkt de doelgroep?
Grote afstand tot de arbeidsmarkt en vaak meervoudige problematiek
- Weinig zelfvertrouwen
- Weinig vertrouwen in instanties
- Stress door armoede en schulden
- Fysieke, psychische of cognitieve belemmeringen
- Langdurig in de uitkering
- Circa de helft is vijftigplusser
- Circa de helft heeft een niet-westerse migratieachtergrond
Wat werkt bij persoonlijk contact?
Individuele aandacht en één contactpersoon
- Eén persoon is vast aanspreekpunt
- Luisteren naar wensen, mogelijkheden en beperkingen
- Langdurig traject
- Presentie: beschikbaar zijn als contactpersoon
Opbouwen van vertrouwen
- Vrijwillig karakter, geen sancties
- Geduld en empathisch vermogen
- Snel bieden van praktische hulp
- Aandacht blijven geven
Integraal werken
- Hulpvraag cliënt centraal stellen
- Aandacht voor alle leefgebieden
- Contactpersoon stemt hulp van andere organisaties af
Geloof in eigen kunnen versterken
- Een optimistische benadering
- Kleine stapjes laten zetten en haalbare doelen formuleren
- Steeds meer regie bij de cliënt leggen
- De cliënt niet opgeven, ook niet bij terugval
Voor mensen uit de doelgroep kan de aandacht van de participatiecoach of trajectconsulent een wereld van verschil maken.
Wat zijn de effecten?
Algemeen
- Deelnemers zijn erg tevreden
- Deelnemers voelen zich gehoord en gesteund
- Gemeente heeft meer inzicht in doelgroep en benodigde voorzieningen
In Tilburg zijn ook de effecten gemeten
- Deelnemers ervaren minder praktische belemmeringen
- Deelnemers staan positiever tegenover participatie
- Deelnemers zijn beter in staat eigen regie te pakken
- Deelnemers ondernemen meer actie
- Veertig procent heeft het individuele doel behaald
Cruciaal in de drie aanpakken blijkt persoonlijk contact te zijn. Dit lijkt vanzelfsprekend en dat zou het misschien ook moeten zijn. Maar wij hebben ervaren dat hier verschillende dilemma's en keuzes uit voortkomen. Daarbij komt dat het corona-virus het ons allemaal moeilijker maakt om persoonlijk contact te maken.
De ministeries van Binnenlandse Zaken en Sociale Zaken en Werkgelegenheid ondersteunden de projecten. Samen met de ministeries zijn eind 2020 3 webinars georganiseerd om de ervaringen uit de pilots te delen, om andere professionals te ontmoeten, met elkaar in gesprek te gaan en van elkaar te leren.
Webinars ‘Persoonlijk contact voor iedereen’
De webinars vonden plaatsen op 9 september, 5 oktober en 26 oktober 2020. Tijdens deze webinars delen het ministerie en de pilotgemeenten hun ervaringen en krijgen deelnemers de mogelijkheid om andere professionals te ontmoeten, met elkaar in gesprek te gaan en van elkaar te leren.
Webinar 9 september 2020
In de eerste webinar staat de bestuurlijke ambitie en overwegingen centraal. Waarom investeren de betrokken bestuurders in een project en wat doen ze met de uitkomsten?
Beluister hier de podcast van dagvoorzitter Esther van der Voort in gesprek met onderzoeker Lennert de Ruig.
Webinar 5 oktober 2020
In het tweede webinar staan deelnemers en de professionals uit de pilots centraal. We vragen wat het voor hen betekent om mee te doen aan de pilot. Aan professionals stellen we de vraag wat voor hen het grootste verschil maakt in de aanpak van de projecten, wat hun drijfveren zijn en wat zij als tip willen meegeven. Ook krijgen deelnemers de kans om elkaar online te ontmoeten en met elkaar in gesprek te gaan. Tenslotte staan we stil bij de uitdaging om persoonlijk contact te krijgen in tijden van corona.
Webinar 26 oktober 2020
Tijdens het derde webinar op 26 oktober gingen we in gesprek met diverse onderzoekers over de wetenschappelijk invalshoek van persoonlijk contact en het verband tussen participatie/werk en gezondheid. De volgende thema’s passeerden hierbij de revue: persoonlijk contact, methodiek van werken en de meerwaarde van de aanpak voor gemeenten, medewerkers en klanten. Ook is besproken hoe je een aanpak duurzaam maakt in de organisatie én rondom de persoon. Sprekers zijn o.a. Menno Fenger van de Erasmus Universiteit, Roland Blonk van Tilburg University en Carsten Herstel van het Ministerie van SZW.
Beluister hier de podcast met Roland Blonk.
En beluister hier de podcast met Menno Fenger.